معرفی مفهوم میان ذهنیتی Intersubjectivity

ایده های اساسی در مورد واژه میان ذهنیتی چه می باشند؟

هسته اصلی نظریه میان ذهنیتی، ایده بنیادی وابستگی به زمینه[1] نسبت به کل زندگی روانشناختی است (استولارو و همکاران، 1987؛ استولارو و اتوود، 1992). استولارو و همکارانش استدلال می‌کنند که پدیده‌های روان‌شناختی به طور کلی نمی‌توانند جدا از زمینه میان ذهنیتی که به معنای میدان روان‌شناختی می باشند و علاوه بر آن به طور کلی از تلاقی جهان روان‌شناختی یک فرد با جهان روان‌شناختی فرد دیگر و همچنین با جهان بزرگ ایجاد می‌شوند، درک کرد. پیامدهای بالینی نظریه میان ذهنیتی این است که سلامت روانی و اختلال روانشناختی از گستره میان ذهنیتی که در این مرحله رخ می دهند، سرچشمه می گیرند و توسط آنها پایدار می شوند. به عبارت دیگر، تجربه شخصی یک فرد همیشه وابسته به گستره میان ذهنیتی  خاصی است که در آن شکل می‌گیرد و توسط آن مشخص یا تقویت می شود . تجارب مرتبط با ارتباط، همنوایی، و مسئولیت پذیری نسبت به حالات عاطفی  و حالات “خود”، و نیازهای “خودآبژه” اساساَ در رشد و تثبیت تجربه شخصی نقش مهمی دارند. بر اساس تعریف، این تجربیات در گستره میان ذهنیتی قرار می گیرند.

شکل گیری نوع احساس شخص از “خود” در فضایی که واکنش همنوا یا ناهمنوا از سوی افراد مهم (”خودآبژه”) که از سوی “خود” شخص تجربه شده است، ایجاد یا از هم گسیخته می شود. به عنوان مثال، برای یک بیمار سکوت درمانگر به عنوان هدیه ای از بهشت تجربه می شود که فضا و آزادی را برای ایجاد معاشرت و گشودن دنیای “خود” فراهم می کند و بنابراین تجربه “خود” را به مرحله تثبیت می رساند، در حالی که برای بیمار دیگر همان سکوت به عنوان یک تکرار آسیب زا از رفتار پدر خشمگین تجربه می شود و در نتیجه به یادآوری ناخوشایند تجربه شخصی می انجامد.

این گستره به عنوان میدان میان ذهنیتی شناخته می شود (اتوود و استولرو، 1984) و در دوران کودکی با تلاقی ذهنیت آسیب پذیر و در حال رشد کودک با ذهنیت (امیدوارکننده) پخته تر و تکامل یافته تر مراقب، ایجاد می شود. هر دو یا چند نفر که با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند، یک میدان میان ذهنیتی خاصی را تشکیل می دهند که در آن تجربه شخصی هر فرد با توجه به چارچوب ذهنی مبدأ و دنیای شخصی ای که تجربه در آن سازمان یافته است، شکل می گیرد.

مفهوم ذهنیت شامل کلیت احساسات، باورها، خیالات، خاطرات و افکار درباره “خود” و دیگران می شود. این مفهوم شامل ابعاد ناخودآگاه است که ممکن است هرگز به خودآگاهی نیاز نداشته باشد (اتوود و استولرو، 1992) اما با این وجود ممکن است الگوهای فکری اساسی را که اتوود و استولرو (1984) “اصول سازماندهی شده مرکزی[2]” نامیدند؛  اساسی ترین باورهای یک فرد را شکل دهد. از سویی دیگر، برخی از جنبه‌های ناخودآگاه ذهنیت ممکن است از خودآگاهی، حذف و به خاطر امنیت جدا شده باشند، زیرا عاطفه و حالات “خود” به عنوان تهدیدی برای سلامت روان‌شناختی، انسجام تجربه شخصی، و یا پیوند لازم با فرد مهم دیگر، محسوب می شود. این بعد از ذهنیت اصولا  ناخودآگاه پویا[3] نامیده می شود. نظریه میان ذهنیتی معتقد است که ناخودآگاه پویا به انزوای دفاعی در برابر هر احساس یا خیالی برمی گردد که خطری برای “خود” نه صرفاً به دلیل نقش عاطفه یا صرفا خود خیال، بلکه به دلیل تهدیدی که احساس می شود، ایجاد می کند.

مفهوم میدان میان ذهنیتی، و عوامل تعیین کننده آگاهانه و ناآگاهانه آن که در جهان ذهنی افراد در حال تعامل یافت می شود، برای درک ما از موقعیت روان درمانی نقشی اساسی را بازی می کنند. روان درمانی یک میدان میان ذهنیتی است که در آن زندگی روانشناختی بیمار و درمانگر رو به روی هم قرار می گیرد و بر روی یکدیگر تأثیر می گذارد. و در مرکز این فرآیند، روشی وجود دارد که در آن ابعاد ناخودآگاه ذهنیت بیمار در جریان تعامل درمانی بیان می شود و تغییر پیدا می کند. با توجه به این موضوع، اکنون بر  روانشناسی “خود” متمرکز می شویم، زیرا این تغییرات تجربه شخصی و نیازهای “خود آبژه” است که در گستره روان درمانی میان ذهنیتی، پدیدار و به شکل ترس و تشویش و همچنین در قالب آرزوها و امید در بیمار ظاهر می شوند و فرصتی را برای تغییر درمانی ایجاد می کنند.

[1] Context dependency

[2] Central organizing principles

[3] Dynamic unconscious